И. А. Куратов лексика кузя лыддьӧг (1979)

Ӧшмӧс:
Куратов И.А. Менам муза : художественнӧй гижӧд чукӧр. Сыктывкар: Коми книжнӧй издательство, 1979. Лб. 569-583.
 

КЫВЪЯС ГӦГӦРВОӦДӦМ

  • абрис — серпас, контур
  • ав — вежӧр, тӧлк, сюсьлун
  • авгур — тадзи шулісны важ Римын тунъясӧс; Куратовлӧн — ылӧдчысь морт, код вылӧ оз позь пуктысьны
  • Авраам — библия серти еврейяс племялы подув пуктысьяс пиысь ӧти
  • авъя — вежӧра, тӧлка, сюсь
  • авъясьны — тӧлксявны, вежӧрсявны
  • Адам (библияысь) — медводдза морт; Адам нэм — зэв важся кад
  • азям — дукӧс, вылыс паськӧм
  • ай — бать; ай-мам — бать-мам; айтӧм-батьтӧм — сирӧта
  • акпаш диал. — ыкпаш, ышмысь морт
  • аксельбант — гырысь чина офицер, генерал паськӧмын зарниӧн либӧ эзысьӧн кыӧм шнур, кодӧс ӧшӧдӧны пельпом вывсянь
  • алкоран либӧ коран — мусульманъяслӧн вичко книга; ислам религиялӧн медшӧр книга
  • аллеман (француз. кывйысь) — немец
  • Амур — важ Грецияса мифологияын радейтчӧм ӧзтысь ен, кодӧс рисуйтлісны бордъяса да ньӧввужъя зонкаӧн
  • ан — пинь ан
  • Анакреон — важ Грецияысь тӧдчана поэт-лирик (овлӧма выль эраӧдз VI — V нэмъясын)
  • анекдот — серамбана дженьыдик висьт
  • антик — важся Грецияысь да Римысь миянӧдз воӧм искусство памятник (скульптура, архитектура да с. в.)
  • ань, энь — нывбаба
  • апостол (библияысь) — ен вера паськӧдысь; «Апостол» — вичко книга, кӧні висьтавсьӧ апостолъяслӧн ен вера паськӧдан «удж» йылысь
  • арба (тюрк-татара кывъясысь) — телега, ӧдноколка
  • Аристотель — важ Грецияын зэв тӧдчана философ (овлӧма ӧнія эраӧдз 384 — 322 воясӧ)
  • аркирей, архиерей — вичкоын служитысьяс пиысь ыджыд чин
  • асланьӧдны (неологизм) — аслань кыскыны, рочӧн кӧ, «манить, притягивать»
  • астрапель (Сыктывкар гӧгӧрса диалектъясын) — визув, збой, вильыш ныв
  • асыд (неологизм) — ас, матысса, ас рӧдвужса
  • Атилла — гуннъяслӧн (важся германскӧй племялӧн) зэв воинственнӧй юрнуӧдысь
  • аул (тюрк-татара кывъясын) — сикт, грезд
  • Афина-Паллада — важ Грецияса мифологияын нывбаба ен, коді быттьӧкӧ отсавлӧма сӧвмыны наукаяслы да искусстволы
  • Байрон, Джордж Гордон (1788 — 1824) — Англияса нималан поэт, поэзияын кутіс революционнӧй романтизм нырвизь
  • бандура — музыка перъян инструмент
  • Барбье, Огюст (1805 — 1882) — Францияса поэт-романтик
  • бард — поэт, сьылысь
  • батыр (тюрк-татара кывъясын) — багатыр
  • Бахус — важ Грецияса мифологияын гажӧдчӧм да вина сетысь ен
  • бекар (коми диалектъясын) — тасьті
  • Беранже, Пьер Жан (1780 — 1857) — Францияса тӧдчана поэт-демократ
  • Бернс, Роберт (1759 — 1796) — Шотландияса тӧдчана поэт
  • боа — зверь куысь вӧчӧм шарп
  • бордашыр — нярборд
  • бользьыны (диалектъясын) — больгыны
  • Брадло, Джемс (1693 — 1762) — Англияса богослов, астроном
  • брамин — Индияын Вишну енлы служитысь морт, жрец
  • бритт — англичанин, британец
  • буксьыны (диалектъясын) — бакшасьны
  • бурзу — буржуа
  • бут-бат вӧчны — жугӧдны, кисьтны
  • быдлы — быдӧнлы
  • быдсӧ (диалектъясын) — ставсӧ
  • быдся (диалектъясын) — быдпӧлӧс, быдсяма
  • Вагнер, Рихард (1813 — 1883) — Германияса паськыда нималан композитор
  • ва лок (диалектъясын) — ва пельса, качча
  • Валаам — библияса персонаж. Висьтавсьӧ, мый быттьӧ Валаам вӧлӧма тӧдысь-тунӧн. Кык племя костын кось дырйи сійӧс корасны, медым ёрас ӧти племясӧ, но ен быттьӧкӧ бергӧдас кывсӧ сылысь мӧдарӧ и Валаамлӧн ёрсьӧм пыдди висьтавсяс бурсиӧм
  • вампир — йӧзлӧн эскӧмъяс серти вежӧм, виръюысь ыджыд бордъяшыр
  • ван (диалектъясын) — жан, восьса (шуам, морӧс)
  • вандал — варвар, культура кисьтысь. История висьталӧ, мый вандалъяс вӧлӧмаӧсь важ германскӧй племяӧн, коді вужвыйӧн пасьвартӧма Рим кар, жуглӧма зэв уна культура памятник
  • вартӧдны (диалектъясын) — скачитны, ӧдйӧ котӧртны, лэбзьыны
  • вач-вач серӧктыны — вак-вакӧн серӧктыны
  • вема — сюсь, вежӧра
  • венсьыны (Сыктыв сёрниын) — вензьыны
  • вердӧм: муса вердӧм — муса пиӧй, донаӧй (шыӧдчигӧн)
  • весь — веськодь
  • вештӧдчыны — вештысьны, уджйӧз вештыны, вот мынтыны
  • вийсьыны — мырсьыны, пессьыны, пӧсь кисьтны
  • вильыша — вильыш, вильшасьысь
  • вины (диалектъясын) — вачкавны, нӧйтны
  • вирш — кывбур; виршъяс гижысь — поэт
  • висьтасьӧм — пӧкаитчӧм
  • Вишну — Индияса религияын медыджыд ен
  • войдур (диалектъясын) — войын лэбалысь сюзь; Куратовлӧн сідзжӧ — чӧрт (видчан кыв), лунатик (войын шӧйтысь морт)
  • Войпель — важ комияслӧн эскӧм серти, бур вӧчысь ен
  • волӧдз (диалектъясын) — водз, рочӧн кӧ «лоно».
  • Вольтер (1694 — 1778) — Францияса ыджыд философ, гижысь, просветитель
  • вомйыны (диалектъясын) — вомавны
  • вот — налог, подать
  • вочча (диалектъясын) — воча
  • воччасьны — вочаасьны, воча лоны, паныдасьны
  • вошӧдчыны — воштысьны, инасьны; пырны пыді вӧрӧ
  • вошсьыны (диалектъясын) — воштысьны, инасьны
  • вӧй — полысь, кид
  • вӧйпны, вӧйпӧдны (важ коми сёрниысь) — велӧдны, сӧветуйтны, кесйӧдны
  • вӧйпӧдчӧм — совещание, заседание, сӧвет, сёрнитчӧм
  • вӧтӧдны — суӧдны
  • вӧчӧдны — вӧччӧдны, вӧчны
  • вувзьӧдчыны — вувзьысьны, шыбитчыны
  • вуза (неологизм) — вузалан, вузалӧм вылӧ лӧсьӧдӧм
  • выльвыв (неологизм) — выль, выльӧн лоӧм
  • Ганг — Индияын ыджыд ю
  • Гарпия — важ Грецияса мифологияын нывбаба чужӧма виръюысь ыджыд лэбач, йӧзӧс падмӧдысь да гусявлысь чудовище
  • Геба — (важ Грецияса мифологияын) томлун, мичлун да радейтчӧм сетысь ен
  • геена (геенна) — мифологияын мӧдаръюгыд, ад, «грека» йӧзлӧн мучитчанін
  • Гейне, Генрих (1797 — 1856) — ыджыд немецкӧй поэт, публицист, критик
  • герул — важ (3-ӧд нэмса) германскӧй племялӧн ним; герулъяс вуджлісны Европа вомӧн, волісны, кыдзи и гуннъяс, Римӧдз
  • Гете, Иоганн Вольфганг (1749 — 1832) — Германияса паськыда нималысь поэт, гижысь, философ
  • гижанборд (неологизм) — перӧ, перӧ-ручка
  • гожсьыны (Сыктыв сёрниын) — гожъявны
  • Гомер — важ Грецияса легендарнӧй поэт-сьылысь, «Илиада» да «Одиссея» эпосъяс тэчысь
  • Гораций (овлӧма ӧнія эраӧдз 65 — 8 воясын) — важся Римын тӧдчана поэт-лирик
  • гот (готт) — важ германскӧй племяясысь ӧти
  • гӧлӧва — революцияӧдзса Россияын карса думаын да управаын председатель
  • гу (диалектъясын) — шы, гӧлӧс; шы ни гу — шы ни тӧв
  • гуасьны — кувсьыны, гуӧ веськавны
  • Гугов А. И. — И. А. Куратовлӧн псевдоним
  • гуннъяс — важся историяын шӧйтысь племяяс, кодъяс миян эраса 1-ӧд нэмын вуджисны Азияысь Европаӧ
  • гурияяс — мусульмана мифология серти, райын олысь сьӧд синкыма нывъяс
  • Гюго, Виктор (1802 — 1885) — Францияса тӧдчана гижысь-романист
  • демон — христианскӧй мифологияын — дявӧл, став лёклӧн мыджӧд
  • джадж — пӧлать («Коми бал» кывбурын)
  • Джакуб — мусульмана эскӧмъяс серти, мортвужлы подув пуктысьяс пиысь ӧти
  • джек (диалектъясын) — улӧс, пуклӧс
  • Джиани (Франческо Джанни — Gianni, 1760 — 1822) — итальянскӧй поэт-импровизатор
  • дзигӧдны (диалектъясын) — кутлыны, сывъявны
  • дзирыдпоз — дзирня, инӧ ӧшйывтӧм
  • дзуглясьны — жугыльӧн лоны, шогсьыны
  • дзугыльмыны — жугыльтчыны
  • дзурскакывны — ропкыны, скӧравны
  • додкыны — тоткыны, ропкыны, броткыны
  • долӧдны — нимкодьлун петкӧдны
  • домъявны — домповодавны
  • дӧзмыд (неологизм) — дӧзмӧдана
  • дубник — (важ кадъясӧ) кыз дӧраысь вурӧм нывбаба паськӧм
  • дукӧс — азям, армяк, вылыс паськӧм
  • дурскыны (диалектъясын) — сійӧ жӧ, мый дзурскакывны
  • дэбавны — лоны дэбыдӧн, вочасӧн кӧдзавны
  • дявӧлшӧн — беспи, бескусынь, чӧрткусынь
  • дякшӧнъяс — посни дяк пиян
  • Епальский — важ Сыктывкарса чиновник
  • евангелльӧ — вичко книга
  • Егова — библияса мифъяс серти, мездлун вайысь ен
  • ерей, иерей — поп, вичкоын служитысь
  • ёма — («Сырокомлялӧн» кывбурын) тӧдысь, тун, картіӧн гадайтчысь
  • ёнгыны — ёнтыны, дзенгыны, кочӧгавны
  • закуч — горш, колысь, завидьтысь, скуп
  • Зевс, Зевес — важ Грецияса мифологияын медыджыд да медвынйӧра ен, код киподулын быттьӧкӧ вӧлӧма став муыс и ваыс
  • зырӧдны (неологизм) — зырны, выджны
  • Иаков — библия серти, Авраамлӧн внук, еврей племялы подув пуктысьяс пиысь ӧти
  • Иванейяс — чӧртъяс, бесъяс
  • Исаак — библияысь персонаж, еврей племялы подув пуктысьяс пиысь ӧти
  • Исус Навин — библияса мифология серти, израиль войскаӧн веськӧдлысь. Легенда висьталӧм серти, тайӧ полководецыс сувтӧдлас быттьӧкӧ шонді лэччӧм, медым удитны вермыны пемдытӧдз ӧти племяӧс
  • Иуда — евангелльӧ висьталӧм серти, Кристослӧн дас кык апостол (велӧдчысь) пиысь ӧти, апостолъяс пӧвстын кассир. Легенда серти, быттьӧкӧ вузалас велӧдысьсӧ комын эзысь деньгаысь, сэсся яндзимысла ӧшӧдчас.
  • йӧгра — тадзи комияс войдӧр шулісны Обь дорын олысь ханты да манси войтырӧс
  • йӧйнӧш — мӧмӧт, бӧб морт, дурак
  • казак — батрак, меда уджалысь
  • Каин — библияса легенда серти, Адамлӧн ыджыдджык пиыс, коді виис ассьыс воксӧ Авельӧс
  • камелия — гырысь дзоридзьяса чӧскыд дука быдмӧг; видзӧны комнатаын оранжереяын
  • камердинер — слуга
  • камин — аслыссикас пач
  • капелла — хор либӧ оркестр
  • Кардор — Архангельск
  • кась (диалектъясын) — кань
  • катехизис — вичко книга (сы серти пыртлісны «ен вераӧ» посни велӧдчысьясӧс)
  • Келесь — Кельсий (морт ним)
  • кень (диалектъясын) — кинь, бикинь; эм меын енлӧн кень, рочӧн кӧ во мне есть искра божия (талант, дарование)
  • кин (диалектъясын) — коді
  • киньгыны (диалектъяысн) — никсыны, лоны бӧрддзанвыйын
  • Киприда — важ Грецияса мифологияын мичлун да радейтчӧм сетысь нывбаба ен
  • князьшӧн — коньӧр князь, дзескалӧм князь
  • ковзьыны (диалектъясын) — ковмыны
  • кодзув (диалектъясын) — кодзувкот
  • кодралӧм (диалектъясын) — кулӧмаӧс казьтылӧм, медбӧръя туйӧ мӧдӧдӧм
  • кокшӧнъяс — посни, дженьыд кокъяс (видз. «Шыр да гадь» мойд)
  • колиб — колипкай
  • Колумб, Христофор (1451 — 1506) — паськыда нималан мореход, восьтіс Америка
  • ком — кад, момент, срок, здук
  • комета — бӧжа кодзув
  • комильфо — приличиеӧ кутчысьысь морт
  • космополит — патриотизмтӧм, ас му тӧдтӧм морт, коді лыддьӧ чужан муӧн став мусярвыв
  • Красов В. И. (1810 — 1855) — роч поэт
  • крендель — кӧлач
  • куль — бес, чӧрт, омӧль
  • курзьӧдны — курдӧдны
  • Курочкин В. С. (1831 — 1875) — роч поэт, переводчик
  • курс — велӧдан программа
  • кусны (диалектъясын) — кусӧдны
  • кывбӧритны — вальскыны, больгыны
  • кывт — пачводздор, иньпӧв
  • кыма: сьӧдкыма — сьӧд синкыма, сьӧд синтаса
  • кыскысьны — кыссьыны, матыстчыны
  • кыскысьмӧн — кыскыштмӧн (табак)
  • кытчӧӧдз (диалектъясын) — кытчӧдз
  • лайкъян — лайкан, потан
  • лань, лань-лань — лӧнь, ланьтӧм, шытӧм; лӧня, ланьтӧмӧн, нинӧм шутӧг (овны)
  • латшкысьны — паськыда пуксьыны
  • Левицкий — Сыктывкарын вӧвлӧм чиновник
  • легенда — мойд, йӧзкост висьт, предание
  • Лермонтов М. Ю. (1814 — 1841) — паськыда нималан роч поэт
  • Лессинг (1729 — 1781) — Германияса ыджыд гижысь, критик-теоретик, философ
  • лёли — лёльӧ, номыр
  • локывны — волыны
  • льӧмзыны (диалектъясын) — лимзыны, ойзыны, увгыны, шувгыны
  • люд — масть (картіӧн ворсігӧн); Куратовлӧн — масть, шуд, пуд, кокньӧд
  • люлю — потан, зыбка
  • лянд (немеч кывйысь) — му, страна
  • ляпӧдчыны — больгыны, кулитны, сёрни паськӧдны
  • ляшкыны — лашиктыны, надзӧник мунны
  • маджар — мадьяр, венгр
  • мадонна — нывбаба дінӧ шыӧдчӧм; пыдди пуктана ань
  • маманӧй — мамукӧй
  • манса — манси, йӧгра
  • матӧдны (диалектъясын) — матыстны
  • месся (диалектъясысь) — меысь
  • мед — медасьӧм; дон
  • медэль (дженьдӧдӧм кыв: метрдотель) — аристократъяслӧн пызанвыв лӧсьӧдысь
  • мерлина — кулӧм скӧт; лы чукӧр
  • мессия (еврей кыв вылын) либӧ Христос (греческӧй кыв вылын) — библияса мифъяс серти, мездысь, мездлун сетысь ен
  • метрика — (важӧн) чужӧм йылысь вичко гижӧд, чужан бумага
  • меч (диалектъясысь) — мач
  • милы — миянлы; милысь — миянлысь; миӧс — миянӧс
  • мирт — лунвылын быдмысь куст, кодлӧн некор оз усьлы нюдзвиж корйыс
  • мог (неологизм) — удж, служба
  • м’ог — мед ог; м’он — мед он; м’оз — мед оз
  • Моисей — библияса мифология серти, еврей вужлы подув пуктысьяс пиысь ӧти
  • мой — бобр
  • морта-морт (-ӧс, -лы, -лысь, -ӧн, -кӧд, -ысь, -лань) — мӧда-мӧд (-ӧс, -лы, -лысь, -ӧн, -кӧд, -ысь, -лань)
  • мортвуж (неологизм) — род человеческий, человечество
  • музаяс — важ Грецияса мифологияын нывбаба енъяс, кодъяс быттьӧкӧ ышӧдісны поэтъясӧс да учёнӧйясӧс выль уджъяс вылӧ; муза сідзжӧ вежӧртсьӧ кыдз поэзия, вдохновение, творчество
  • мусавны (неологизм) — радейтны
  • мыйя — мыйкӧ
  • мырдӧдны (неологизм) — мырдӧн тшӧктыны, мырдӧнавны
  • надз — скуп
  • нарт — скӧр, нартитчысь; нартитӧм
  • нач (диалектъясысь) — дзик, сӧмын
  • наялы — налы; наяӧс — найӧс
  • некин — некод
  • нектар — важ Грецияса мифологияын енъяслӧн ма кодь чӧскыд юантор
  • немӧстуйтны — увтыртны, серавны, нартитны
  • нимавны — юргыны, славитчыны, ылӧдз кывсьыны
  • нинӧкод — некод
  • нинӧкор — некор
  • нӧбавны (диалектъясын) — нуны, ас вылын кыскыны
  • нӧдӧм — нӧдкыв висьталӧм
  • нума — йӧгра войтырлӧн тадзи шусьӧ ен
  • нуръясьны — сёйыштны, закуситны
  • нывъюрӧн — верӧссайӧ петтӧдз
  • ны-ны! — вӧв вӧтлігӧн горӧдӧм
  • нюглясьны — куснясьны, нюклясьны
  • няньпиян — урожай
  • овтсавны (диалектъясын: олтсалны) — отсавны
  • овтсӧд — отсӧг
  • овтсӧдны — отсавны
  • Огарев Н. П. (1813 — 1877) — роч поэт, публицист, Герценлӧн матысса ёрт
  • ода — кывбур формаа кыпыд гижӧд
  • ойбыр (неологизм) — шойччӧг, ойбыртчылӧм, сьӧлӧм такӧдӧм
  • ойбыртӧдны (сьӧлӧм) — шойччӧдны, нимкодьлун сетны, такӧдны
  • ойгӧптыны, ойӧктыны (диалектъясын) — ойӧстны, пыдісянь ружӧктыны
  • ок (неологизм) — окыштӧм, окалӧм
  • Олимп — Грецияын керӧс, кытӧн важ грекъяслӧн мифология серти олісны енъяс (Олимп вывса енъяс)
  • оллявны (диалектъясын) — лыддьӧдлӧмӧн бӧрдны, кулӧмаӧс колльӧдігӧн бӧрдны.
  • олысь — важ йӧз эскӧм серти, олыся, омӧль, повзьӧдчысь, коді быттьӧкӧ олӧ пемыдінъясын
  • он (диалектъясын) — ун; онмӧссьыны — унмовсьны
  • орддьысьны — ордйысьны, панъясьны
  • орс (диалектъясын) — ньӧр, плеть
  • орт — важ йӧз эскӧм серти, быд морт бӧрся быттьӧкӧ вӧтлысьӧ сылӧн ортыс (руыс, лолыс) да кулӧм водзвылас юӧртӧ сылы кулан кад йылысь
  • острог — тюрьма
  • Оффенбах (1819 — 1880) — Францияса тӧдчана композитор
  • ӧбедня — важ йӧзлӧн вичко служба
  • ӧбӧс (диалектъясын) — ӧдзӧс, ворота
  • ӧвны — ӧлӧдны, дугӧдны
  • ӧнъя — ӧнія; ӧнъядыр — ӧнія кадӧ
  • ӧтар — ӧтдор, кындзи, ӧприч; сідз жӧ ӧтарӧ, пыр
  • ӧтпыр — ӧтчыд
  • ӧшны — ӧшӧдны
  • Павел, апостол (овлӧма ӧнія эраӧ 1-ӧд нэмӧ) — историяын вӧвлӧм морт, гижысь, язычникъяс пӧвстын христианство паськӧдысь. Миссионераліс Азиясянь Испанияӧдз. Аслас идеялы служитіс самоотверженнӧя, эз пов сьӧкыдлунъясысь да «налькъясысь». Римса император Нерон судитіс Павеллысь керыштны юрсӧ. Павел йылысь уна гижӧма не сӧмын богословъяслӧн, но и поэтъяслӧн, беллетристъяслӧн
  • Пама — предание серти, важ комияслӧн ӧксы, коді XIV нэмӧ тышкасьлӧма христианскӧй вичколы (Стефан Пермскийлы) паныд да коді пышйӧма сыысь Емва вывсянь Печӧра сайӧ
  • паныдасьны (Куратов гижӧдъясын) — водзсасьны, не сетчыны, паныд сувтны
  • пар — вом дор
  • паразит — эксплуататор, йӧз нартитӧмӧн олысь, дась вылын олысь, немкерысь
  • Парк, Эндрю — Шотландияса поэт
  • Парка — важ Римса мифологияын нывбаба ен, коді висьталӧ водзӧ олӧм-кулӧм йылысь, пуд, рӧк, шуд-талан йылысь
  • патриарх (Куратов кывбуръясын) — ыджыд ай, рӧдлы подув пуктысь
  • патриций — важся Римын ыджыдалысь классӧ пырысь морт, власть кутысь; видз. сідз жӧ плебей
  • пемыдва (неологизм) — чернила
  • перыд (диалектъясысь) — тэрыб
  • петлӧ — тырмас! шань! олас!
  • пеша — йӧгпеш, важ йӧзлӧн сартаса би
  • пешны — ломзьӧдны, ӧзтыны
  • плебей — важся Римын увтыртӧм класс (видз. сідз жӧ патриций)
  • поспом — кильчӧ пом
  • потлыны — потласьны
  • пӧнӧмар — вичкоын служитысь улыс чин
  • протопоп — ыджыд чина поп
  • пуд — пудъясьӧм, шуд-талан
  • пуддинг — англичаналӧн сёян, аслыссикас дрӧчӧна, выйдӧм, запеканка
  • пуклӧс, вӧв пуклӧс — седлӧ
  • пуклӧсавны (вӧлӧс) — вӧв седлӧавны
  • пуктысьны — эскыны кодлыкӧ; надейтчыны
  • пыдди пуктыны — бурӧ пуктыны, уважайтны, вежавидзны
  • пыжшӧн — пыжшой, ичӧтик пыжтор
  • Пырас — тадз комияс шулісны Котлас кар
  • пыштош — печкан юрӧ кӧрталӧм кудель ёкмыль
  • раммӧдны (ош-кӧинӧс) — велӧдны, мевйӧдны, рочӧн кӧ «укрощать»
  • рач (диалектъясын) — ичӧт пӧрт, шыд пуан пӧрт
  • ризі — поплӧн вичкоын служитан паськӧм
  • ритор — оратор, йӧзӧс ышӧдысь, ыззьӧдысь
  • роталь (диалектъясын) — киссьӧм паськӧма морт, корысялысь, гӧль морт
  • Рочму (Куратов гижӧдъясын) — Россия
  • рӧд (диалектъясын) — ньӧти, дзик ньӧти, нинӧм; Куратовлӧн: рӧд он тӧд; эн велӧд рӧд да с. в.
  • рӧммыны — гӧрдӧдны, алӧймыны, югдыны
  • рӧттыны (диалектъясысь) — рӧдтыны
  • Рудэки (Рудаки) — персидскӧй поэт
  • ружмыны — рушмыны, жебмыны, эбӧстӧммыны
  • руина — киссьӧм стрӧйбалӧн коляс
  • ручкуасьны — руч ку воротникасьны
  • рысявны (диалектъясысь) — рысьмыны, сетчыны, жуявны, мудз вӧсна сувтны
  • рытпукӧм — рытпук, вечеринка, вечер
  • рытъявыв — рытыв, рытыввыв; сідз жӧ рытъядор
  • Саваоф — библия серти, енма-муа костын быттьӧкӧ медвына ен
  • саййӧдны (Сыктыв сёрниысь) — сайӧдны, пемдӧдны
  • Сампсон (Самсон) — библияса герой; мифология висьталӧ, мый Самсонӧс врагъяс синтӧммӧдӧны да дорӧны, но сійӧ выныштчас да пӧрӧдас керка мыджӧдъяс; Куратовлӧн «Сампсон» кывбурын петкӧдлӧма синтӧммӧдӧм уджалысь войтырӧс, кодлысь озыръяс дорӧны вынсӧ, талантсӧ, потшӧны сылы туйсӧ.
  • сан — чин
  • Сан-Сальвадор — Америка берегъяс дорын места, ӧні кар
  • Сарай — татаро-монгольскӧй завоевательяслӧн Волга вылын XIII нэмса кар-столица
  • саридз — море; саридзсайса — моресайса
  • сахра (тюрк-татара кывъясысь) — степ, эжмӧм му, овтӧм эрд
  • сепыс (диалектъясысь) — мешӧк
  • сер (важ коми сёрниысь) — характер, серӧс, оласног, овтас; сертӧм — характертӧм, слаб вӧляа
  • серӧдны (мыш) — розгаавны, орсавны
  • сибарин (либӧ: сибарит) — важ Грецияын озыр немкерысь, тунеядец, озырлун пытшкӧ вӧйӧм морт
  • сибдӧдны (диалектъясысь) — магнитӧн моз кыскыны (кодкӧ дорӧ)
  • сидзны — пырны, пуксьыны, йиджны
  • сик (диалектъясысь) — чукӧр, озыр вотчанін; (мырпом сик; тшак сик да с. в.)
  • син-пель — чужӧм, ортсыса мичлун
  • сисьйӧг (важ коми сёрниысь) — донаӧй, мусаӧй, сёшайтӧй (шыӧдчигӧн)
  • сійӧысь — сыысь
  • скипетр — монархлӧн, царлӧн дона изъясӧн мичмӧдӧм бедь
  • содмыны — содтысьны, овмӧдчыны, чӧжсьыны
  • Сократ (овлӧма ӧнія эраӧдз 469 — 399 воясӧ) — важ Грецияса зэв тӧдчана философ
  • Сорбонна — Францияын медваж университет (Париж дорын, котыртӧма XIII нэмӧ)
  • сотана (диалектъясысь) — сӧтана
  • соч (лунвыв коми диалектъясысь) — чой
  • сӧтны — керыштны, сетыштны
  • сплин — хандра, дзуглясьӧм, шогсьӧм, сьӧлӧм вылын сьӧкыд кылӧм
  • станӧвӧй — важ Россияын станӧвӧй пристав, уездса полиция станын ыджыд
  • станция — вӧла почта новлысьяслӧн сувтланін (важ олӧмысь)
  • Степан, Стефан (Пермскӧй) — православнӧй вичко Коми муӧ пыртысь. Лӧсьӧдіс медводдза коми азбука, манастыръясын восьтіс коми попъясӧс велӧдан школаяс (овліс XIV нэмӧ)
  • суда (йӧзкост сёрниысь) — судта, содта, сода
  • Сулейман — тюрк-татара кывъясын ёна паськалӧм ним; Куратовлӧн — пыдди пуктана верстьӧ морт
  • султан — тадзи Асыввылын шуӧны монархӧс, князьӧс, ыджыд ӧксыӧс
  • сумлабич (йӧзкост сёрниысь) — залавка
  • суоми — тадз асьнысӧ шуӧны финнъяс
  • сура — (Алкоранысь) юр, юкӧн, юкӧд
  • суссьыны (Эжва сёрниысь) — соссьыны
  • сутш — муртса, недыр, недыр кежӧ; сутшӧн — ӧдйӧ, здукӧн, муртса кості
  • схима — гырысь манакъяслӧн паськӧм; схима пасьталысь, рочӧн кӧ, «схимник», манастыръясын, вичко семинарияясын велӧдчысьясӧс стрӧжитысь.
  • сыв — сажень, паськӧдӧм сойборд
  • сымда (йӧзкост сёрниысь) — сы мында
  • сынӧптыны (диалектъясысь) — сыныштны
  • Сырокомля (1823 — 1862) — Польшаса поэт Людвиг Владислав Кондратовичлӧн псевдоним
  • сьӧвзьыны (йӧзкост сёрниысь) — сьӧлыштны
  • сьӧлӧмтӧм (неологизм) — сьӧвмӧстӧм (нянь)
  • сьӧрд (диалектъясысь) — вӧр, матысса вӧр, грездсайса парма
  • сьылан — сьыланкыв, поэзия, кывбур тэчӧм
  • сэтчӧӧдз — сэтчӧдз, сійӧ кадӧдз
  • сюраяс — чӧртъяс, бесъяс
  • сюргыны (диалектъясын) — швыргыны
  • сюрс — тысеча, тысяча
  • табель лун — важ Россияын гырысь чинъясӧс пӧчитайтан лун; Петр І-сянь вӧлі лӧсьӧдӧма став чинъяслы да рангъяслы табель (тшупӧда гижӧд, кор кодӧс пасйыны)
  • таб — пробка; Куратовлӧн — лэдзис (шыбитіс) таб — заводитіс чери кыйны
  • табравны (диалектъясын) — гыж топӧдны; Куратовлӧн — небыда, гыж топӧдӧмӧн варовитны
  • такӧдны — лӧньӧдны, бурӧдны, кутчысьны, сьӧлӧм сетны, сьӧлӧм ёнмӧдны, инӧ воштыны
  • тала (йӧзкост сёрниысь) — та вӧсна, та могысь
  • таладор (югыд) — важ йӧзлӧн мӧвп серти, ловъя йӧзлӧн оланін, таладор югыд (кулӧмаяслӧн — мӧдар югыд)
  • талан — шуд, пуд; шуд-талан — сійӧ жӧ; талана-шуда — бур олӧм нырвизя
  • тальны — талявны, лойны, топӧдны
  • тамуг — йӧгралӧн мифологияын ад
  • тамыш (синма) — матыс аддзан (синма), тамышмыны — матысь аддзыны, синтӧммыны
  • тартар — важ Грецияса мифология серти, мӧдар югыд, ад
  • тарыт (диалектъясын) — талун рыт, тайӧ рыт
  • теве, тэве (тюрк-татара кывъясын) — верблюд
  • Телеф — морт ним
  • тенденция — нырвизь, идея кутӧм
  • теолог — богослов, вичко гижӧд тӧдысь
  • Тимаиз — Тиман
  • тодмыш — сьылідзир, мышку, тодмышкӧд бергӧдны — вӧтлыны
  • томлунавны (неологизм) — бурлакавны, бурлачитны
  • топӧдны (диалектъясысь) — скачитны, кокъясӧн чапкыны
  • тӧбны — тубыртны
  • тӧдӧмтӧм: абу тӧдӧмтӧм (неологизм) — тӧданатор
  • тӧждӧдны, тӧждысьӧдны — рочӧн кӧ, «беспокоить»
  • трактат — наука темаяс вылӧ гижӧд
  • трофей — враглысь войнабӧрса босьтӧмтор
  • трушшӧпа (диалектъясысь) — чӧрт, бес; ад мӧдар югыд
  • тувдыны (диалектъясысь) — турдыны, кынмыны, турвидзны
  • Туглим — Эжва горувса (Яренск дорса) сикт
  • тун — важ коми йӧзлӧн эскӧмъяс серти, «тӧдысь», «тшыкӧдчысь»
  • тут, тутӧдз (важ коми сёрниысь) — дзик, дзикӧдз, стӧч
  • тшакшӧн — тшакшуй, тшактор
  • тшыгъявыв — тшыгйылысь, тшыгвылысь
  • тыш (неологизм) — йӧй, мӧмӧт, бӧб, сямтӧм морт
  • удморт, уйморт — удмурт
  • Уланд, Людвиг (1787 — 1862) — немецъяслӧн поэт-романтик
  • унтер (ундер) — унтер-офицер; офицеръяс пиысь медулыс чин
  • ур — кӧпейка
  • уыштны (диалектъясысь, челядь сёрниысь) — окыштны
  • фабритны (ус, тош, юрси) — мавтны краскаӧн
  • фараон — важ Египетын царь, император
  • фарисей — ханжа, лицемер, кык бана шаньга, кӧч ку лызь
  • фарса — перс, иранец, афганистанец
  • фат — франт, ныр лэпталысь, щӧгӧль, клюст
  • Феб (югыд Феб) — важ Грецияса мифологияын — шонді ен (шонді зон), мичлун сетысь ен
  • фельдфебель — унтер, унтер-офицер
  • Фемида — важ Грецияса мифологияын судитысь нывбаба ен
  • ферт («Микул» мойдын сідз жӧ перт) — щӧгӧль, франт
  • Фет А. А. (1820 — 1892) — роч поэт-лирик
  • фимиам — ладан, чӧскыд дука тшынас
  • Финей — важ Грецияса мифология серти синтӧммӧдӧм царь, коді тшыгъяліс гарпияяс вӧсна
  • Фортуна — важся Рим мифологияын удача либӧ неудача мӧдӧдысь ен; шуд либӧ шудтӧмлун мӧдӧдысь ен; «синтӧм деньга» киӧ веськалӧм
  • франт — щӧгӧль, ферт, мода бӧрся вӧтлысьысь морт
  • Фурия — важся Рим мифологияын мортӧс дзугысь да водзӧс босьтысь нывбаба ен
  • ханжа — ен нога олӧм улӧ лэччысьӧм лицемер, бур морт улӧ лэччысьӧм вир юысь.
  • хроника — летопись (важъя кадӧ вӧлі мода гижавны вогӧгӧрся вӧвлӧмторъяс)
  • Цицерон (овліс ӧнія эраӧдз 106 — 43 воясӧ) — важся Римын зэв тӧдчана оратор, философ, гижысь, адвокат, политическӧй деятель
  • чась (важ коми сёрниысь) — чашка, тасьті
  • чездывны — шогсьыны, пессьыны
  • чепӧссьыны — чепӧстны, чепӧстчыны
  • чиг-яй; Куратовлӧн: сьӧкыд чиг — сьӧкыд яй, топыд морт
  • чурчут — тадз шуӧны тюрк-татара китаецъясӧс
  • шабаш (еврейяслӧн эскӧмын) — шойччан лун, енлы кевмысян лун
  • шаман — Азияса ӧткымын войтырлӧн кӧлдун, тӧдысь, енъяскӧд волысьысь
  • шашара (диалектъясысь) — пӧрӧм кос пуяс, кос ув-бадь
  • шваб — немец, Швабияса морт
  • шенны — шензьыны
  • шенӧдны — шензьӧдны
  • Шиллер, Фридрих (1759 — 1805) — паськыда тӧдан немецкӧй поэт, драматург, критик
  • школитны — велӧдны
  • школяр (важ сёрниысь) — школьник, велӧдчысь, семинарист
  • шмыньявны (диалектъясысь) — шпыньявны
  • шогасьны (диалектъясысь) — томдырся шог-гаж тӧдлыны, гажӧдчыны, дурны
  • шомавны — шоммыны, шуммыны
  • шондыны (диалектъясысь) — шонтыны
  • шудшӧн — ичӧтик шудтор
  • шутёв — шутёвтӧм
  • ылӧдчыны (диалектъясысь) — ылыстчыны
  • ырӧстны — ырыштчыны, шыбитчыны
  • эдз (диалектъясысь) — сэтчӧдз, сэтшӧмӧдз, сы выйӧдз
  • эль — англичаналӧн сур сяма юантор
  • эльтны (диалектъясын) — ӧбӧдитны
  • эльтчӧм — норасьӧм
  • эльтчыны (диалектъясын) — норасьны
  • эм — эмбур, овмӧс, озырлун
  • эма — эмбура, бур овмӧса, озыр
  • эмбуравны (неологизм) — эмбур сетны, овмӧс ёнмӧдны
  • эполетъяс — эзысьӧн-зарниӧн кыӧм погонъяс
  • эскыны (диалектъясысь) — веритны, надейтчыны, пуктысьны кодкӧ вылӧ
  • этша (диалектъясысь) — муртса, ӧдва, неуна
  • этша-этш (диалектъясысь) — муртса, неуна юкӧд — юкӧн
  • ягморт — коми мойдъясысь персонаж, вӧрса великан
  • яй-лы — лысьӧм, виръяй
  • яран — тадз важӧн шулӧмаӧсь комияс ненецъясӧс
  • яшшер (Сыктыв сёрниысь) — лёкгаг, чодзув, кузьбӧж
Комментируйтны да содтавны ыстӧгъяс оз позь